Resort zdrowia dla Ekobiznes: opłata cukrowa spełnia swoje założenia

1 listopada minie 10 miesięcy od momentu kiedy weszła w życie tzw. opłata cukrowa. Jednym z celów jej wprowadzenia było zniechęcenie Polaków do zakupów napojów słodzonych. Czy to się udało? Pytamy Ministerstwo Zdrowia.

Opłata cukrowa, zwana również podatkiem od napojów słodzonych, weszła w życie 1 stycznia tego roku. Ów podatek spoczywa na producentach i importerach tychże napoi.

Opłatę podzielono na część stałą i zmienną. Część stała to 50 groszy na litr napoju z cukrem i/lub słodzikiem, dodatek 10 gr za litr napoju z zawartością kofeiny i/lub tauryny. Z kolei część zmienna to 5 groszy za każdy gram cukru powyżej jego zawartości 5 gram na 100 ml, w przeliczeniu na litr napoju. Wyznaczono górny limit opłaty, który wynosi 1,20 zł za litr napoju.

Pomysłodawcą wprowadzenia opłaty cukrowej było Ministerstwo Zdrowia. W ocenie resortu ma służyć ona propagowaniu zdrowych nawyków żywieniowych. Założenie było proste – wyższe ceny napojów słodkich zniechęcą Polaków do ich zakupu. Czy tak się stało? Niespełna 10 miesięcy po wejściu w życie opłaty, pytamy o to ministerstwo.

Napoje podrożały, więc rzadziej kupujemy? Jest wyjątek

Okazuje się, że wzrost cen napojów słodkich przyczynił się do spadku ich sprzedaży.

Według Centrum Monitorowania Rynku, sprzedaż napojów gazowanych spadła w pierwszych miesiącach 2021 r. o 23 proc. rok do roku, przy wzroście średnich cen o około 32 proc. (z poziomu 3,36 zł do 4,44 zł za litr). W podobnej skali rosną ceny wód smakowych – ceny wzrosły o około 29 proc. (z 2,51 zł na 3,23 zł za litr) przy 24 proc. spadku wolumenu sprzedaży – mówi Ekobiznes Katarzyna Kubicka-Żach z Biura Komunikacji Ministerstwa Zdrowia.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku napojów energetycznych.

Napoje odnotowały wzrost średniej ceny za litr o około 11 proc., ale bez negatywnego wpływu na wolumen sprzedaży – podkreśla Kubicka-Żach.

Przedstawicielka resortu zdrowia przywołuje badania, z których wynika, że napoje energetyzujące są coraz chętniej wybierane przez młodzież. W grupie wiekowej 12-20 lat spożywa je 67 proc. respondentów, z czego 16 proc. dość często.

Badanie wskazuje na możliwe niekorzystne tendencje w przyszłości, bowiem spożycie jest częstsze u młodszych respondentów. Wspomaganie się napojami energetyzującymi w czasie nauki jest coraz powszechniejsze, ale ze względu na skład (m.in. znaczną zawartość kofeiny i tauryny) nie są to produkty obojętne dla zdrowia, a łączenie ich np. z colą wzmaga ich negatywne działanie – alarmuje Kubicka-Żach.

Przedstawicielka ministerstwa zwraca uwagę, że po wprowadzeniu opłaty cukrowej część producentów zapowiedziała zmiany receptury produktów. Póki co można jednak obserwować zmiany jedynie w strategii segmentacji marek produktów. Kubicka-Żach wskazuje, że przykładowo Cola-Cola zdecydowanie wyżej plasuje się w komunikacji produkty bez cukru.

Dodatkowo, obiecującym precedensem była zamiana w zestawach promocyjnych fast food dla dzieci słodzonego napoju gazowanego na wodę – dla przykładu McDonald’s usunął słodzone napoje w okazjonalnych zestawach okazYEAH! I zastąpił je wodą. Sieć podała informację o tym fakcie, motywując posunięcie koniecznością budżetową – droższy napój słodzony „musiał” być zastąpiony tańszą wodą – mówi przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia.

Ponad 1 mld zł – wpływy z opłaty cukrowej

Z danych ujawnionych nam przez resort wynika, że w ciągu pierwszego półrocza funkcjonowania opłaty cukrowej, wpływy z niej z miesiąca na miesiąc rosły.

W pierwszym miesiącu obowiązywania opłaty odnotowano wpływy na poziomie blisko 76 mln zł. W lutym było to niemal 80 mln zł, zaś w marcu ponad 135 mln zł. Rekordowy poziom udało się osiągnąć w lipcu i wyniósł on blisko 171 mln zł. Łącznie wpływy z opłaty cukrowej w okresie styczeń-sierpień 2021 przekroczyły 1 mld zł.

Opłata cukrowa – po kilkumiesięcznej obserwacji – spełnia swoje główne założenia. Efekty jej wprowadzenia będą widoczne dopiero za kilka lat – podsumowuje Katarzyna Kubicka-Żach.

Zobacz też: Coca-Cola deklaruje: zerowa emisja CO2 do 2040 roku