„Centra handlowe od lat realizują zadania związane z ekologią” – mówi Krzysztof Poznański, PRCH

„Mówiąc o ciekawych, proekologicznych inicjatywach w branży retail, warto wspomnieć o tych wyróżnionych w ubiegłorocznym konkursie Retail Awards PRCH. Galeria Solna w Inowrocławiu stworzyła Zielony Zakątek, gdzie powstała  ekostrefa z sensorycznym ogrodem i pasieką edukacyjną. Zarośnięty teren zamieniono w ogród pełen miododajnych roślin, gdzie postawiono ule dla przeszło 150 tys. pszczół” – mówi w komentarzu dla Eko Biznes Krzysztof Poznański, dyrektor zarządzający Polską Radą Centrów Handlowych.

Komentarz Krzysztofa Poznańskiego publikujemy w ramach naszego autorskiego cyklu „Ekotydzień Branży Retail”. 

Centra handlowe od lat realizują zadania związane z ekologią. Nie tylko przyglądają się polskim i światowym trendom, ale aktywnie wdrażają proekologiczne działania. Galerie spełniają rolę organizacji odpowiedzialnych społecznie, odpowiadając wyzwaniom i potrzebom społeczeństwa, angażując się w lokalne sprawy, współpracując z organizacjami pozarządowymi czy samorządami. Można powiedzieć, że wyznaczają trendy w dziedzinie ekologii, a ich dbałość o środowisko idzie w parze z pasją edukacyjną. Galerie przeprowadzają kampanie społeczne poszerzające wiedzę w zakresie odpowiedzialności za środowisko, oszczędzania energii i wody czy też recyclingu. Nie są to jednorazowe akcje, ale strategie działające na wielu poziomach, długofalowo, poprzez  systematyczne i całościowe rozwiązania.

Odpowiedź na trendy środowiskowe

Galerie umożliwiają dotarcie do milionów ludzi, dlatego bardzo istotne z punktu widzenia zarządców i właścicieli obiektów jest aktywne włączanie się w promocję działań ograniczających negatywne skutki aktywności człowieka, jak również wprowadzanie nowych rozwiązań.

Galerie realizują swoją misję pozytywnego wpływu na otoczenie poprzez prowadzenie aktywności odpowiadających głównym trendom środowiskowym: redukcji produkcji odpadów, które trudno poddać recyklingowi, walce ze smogiem, zamykaniu obiegu odzieży, niemarnowaniu żywności, redukcji zużycia wody, energii i ciepła, zazielenianiu środowiska, czy dążeniu do zeroemisyjności.

Budynki pod lupą

Budynki centrów systematycznie podlegają certyfikacji.  Architektura współczesnych centrów handlowych oraz wykorzystywane do ich budowy i funkcjonowania technologie odpowiadają standardom ekologicznym, a obiekty regularnie zdobywają międzynarodowe certyfikaty, np. w dziedzinie energooszczędności. Wysokie standardy centrów jako inwestycji proekologicznych  potwierdzają np. certyfikaty BREEAM, które posiada wiele polskich obiektów. Inną kwestią jest energooszczędność prowadzona na każdym możliwym poziomie, począwszy choćby od wymiany oświetlenia na LED, przy jednoczesnej dbałości o względy estetyczne oraz dostosowanie światła do architektury. Wprowadzane są zmiany zmierzające do mniejszego zużycia elektryczności i wody (np. w kranach wyposażonych w mechanizmy redukujące upływ cieczy). Optymalizowana jest klimatyzacja obiektów. Oferowane są łatwe dojazdy komunikacją miejską oraz promowane jest wykorzystywanie rowerów, co  wpływa na bardziej świadome traktowanie środowiska przez klientów i pracowników centrów. Na parkingach przy centrach instalowane bywają stacje ładowania dla samochodów elektrycznych. Te działania mają m.in. na celu redukowanie smogu.

Działania edukacyjne

Niektóre z działań proekologicznych są już standardem w centrach handlowych i dotyczą codziennego funkcjonowania obiektów. Wiążą się z wymaganiami czy też przepisami, jak na przykład segregacja odpadów. Właściciele centrów dostosowują się do obowiązujących norm i przepisów, bywają w tym obszarze prekursorami, a przede wszystkim edukatorami. W przypadku segregacji odpadów edukują najemców i konsumentów, utrzymując niezbędne standardy. Organizują także eventy oraz akcje promujące, np. ekologiczne opakowania wielokrotnego użytku lub rezygnowanie z używania plastiku. Istotne jest to, że centra handlowe posiadają dostęp do bardzo różnych grup wiekowych, pokoleniowych i mogą w umiejętny sposób edukować zarówno dzieci, młodzież, jak i ludzi starszych.

Sama zieleń już nie wystarczy

Obecnie rozwiązania architektoniczne łączące nowoczesność z naturą świetnie realizują się w budynkach centrów. Wokół nich sadzone są drzewa, a zieleń wkomponowywana jest także w przestrzeń obiektów, a nawet wkracza na ich dachy. Zielone dachy służą nie tylko estetyce, ale są przydatne m.in. do zwiększenia retencji wody. Właścicielom obiektów zależy, aby obiekty wpisywały się w otoczenie i wzbogacały je nie tylko estetycznie, ale odpowiadały potrzebom lokalnych społeczności. Aranżacje zieleni odpowiadają współczesnym ekologicznym trendom i gustom. Ludzie pragną bliskości roślin, natura daje im poczucie komfortu, relaksu, ukojenia. Ponadto pomaga walczyć z zanieczyszczeniem środowiska, przeciwdziałać smogowi.

Nowe trendy

Otoczenie centrów jest systematycznie zazieleniane od lat. Już nie jest niczym niezwykłym, że wokół centrów sadzone są drzewa, zasiewana trawa, a na wyższych kondygnacjach powstają ogrody. Jednym ze stosunkowo nowych trendów w Polsce jest tworzenie łąk kwietnych w miastach, pozostawianie niekoszonych różnobarwnych dywanów kwitnących od wiosny do jesieni. I na to wyzwanie odpowiadają centra handlowe, zamieniając trawniki na kwietne łąki, które wpływają na zwiększenie retencji wody. Wykoszone trawniki nie tylko nie są tak modne, jak dawniej, ale i nie spełniają już w pełni dzisiejszych wymogów proekologiczności. Łąki kwietne są odporne na suszę, podczas ulewnych deszczów zatrzymują wodę, a same nie wymagają podlewania, co daje możliwość oszczędzania wody. Przynoszą wiele korzyści. Ukorzenione kwietniki zatrzymują wodę, przeciwdziałają suszy, a także stwarzają odpowiednie środowisko dla owadów zapylających, dając im pożywienie. Kwiaty są niezbędne do życia pszczołom. W ten łąkowy trend wpisuje się rozwijany w Europie koncept stawiania uli z pszczołami w obszarze miasta. Nie tylko Warszawa czy Kraków posiadają już swoje ule w przestrzeni miejskiej. Nie zabrakło ich również w przestrzeni centrów handlowych. Ule na dachach galerii i na terenach wspólnych, z ogródkami pełnymi ziół, miododajnych roślin są nowoczesną odpowiedzią na potrzebę powrotu do natury i odbudowy naturalnego środowiska w przestrzeni miast. Służą ludziom odwiedzającym centra i pracownikom. Zielone środowisko pomaga też w walce z coraz powszechniejszym smogiem.

Zero waste

Innym proekologicznym działaniem centrów jest aktywność w dziedzinie zapobiegania marnowaniu żywności (zero waste). W niektórych z obiektów powstają jadłodzielnie czyli stołówki oferujące żywność osobom, które jej potrzebują lub pragną zapobiegać marnotrawstwu i wykorzystują to, co mogłoby zostać wyrzucone. Wśród aktywności zmierzających do zapobiegania marnotrawstwu znajdują się również działania związane z zamykaniem obiegu ubrań poprzez ich zbieranie i przekazywanie do dalszego wykorzystania. Nie dotyczy to wyłącznie odzieży, ale bywa rozszerzane na inne przedmioty użytkowe czy książki. Wielu najemców podejmuje inicjatywy powtórnego obiegu towarów. W centrach powstają specjalnie miejsca, gdzie można odsprzedawać wcześniej zakupione rzeczy.

Systematyczne podejście do ekologii

Działań proekologicznych jest bardzo wiele i każdy zarządzający oraz właściciel mógłby pochwalić się najważniejszymi osiągnięciami. Trudno jest ocenić je, nie mając poczucia subiektywności i nie krzywdząc części branży. Nie mamy wglądu we wszystkie działania, a jest ich bardzo dużo. Co jest najistotniejsze, to systematyczność i strategiczne podejście centrów do ekologii, ich codzienne zaangażowanie, otwartość na współczesne wymagania społeczeństwa i uczestniczenie w życiu lokalnych społeczności oraz proekologiczne edukowanie społeczeństwa. Bardzo ciekawe jest to, iż centra handlowe postrzegają swoją funkcję jako swoistą misję w edukacji społeczeństwa i zmianie gospodarowania zasobami. Patrzą na rolę galerii jako miejsc zmieniających świat: innowatorów i edukatorów.

Inicjatywy warte naśladowania

Wspomnieć trzeba tutaj o trzech wyróżnionych przez jury w ubiegłorocznym konkursie Retail Awards PRCH inicjatywach proekologicznych, które zdobyły nagrody w kategorii Działania i strategia CSR obiektu handlowego roku.

Należała do nich Galeria Solna w Inowrocławiu, która stworzyła Zielony Zakątek, gdzie powstała  ekostrefa z sensorycznym ogrodem i pasieką edukacyjną. W pobliżu tego miejsca dochodziło do aktów wandalizmu, a odpowiedzią na to stała się rewitalizacja nieużytkowanego pasa zieleni przy galerii. Zarośnięty teren zamieniono w ogród pełen miododajnych roślin, gdzie postawiono ule dla przeszło 150 tys. pszczół. W Zielonym Zakątku prowadzone są żywe lekcje przyrody i warsztaty pszczelarskie dla dzieci oraz inne aktywności skierowane do najemców, pracowników i klientów galerii. Jest to miejsce relaksu.

Drugą nagrodzoną inicjatywą był Punkt Adopcji roślin w Galerii Łomianki. W tym koncepcie zaproponowano niemarnowanie roślin i przynoszenie tych już niechcianych do Punktu Adopcji Roślin, aby mogły trafić do innego domu. Można oddać kwiat, który się zbyt rozrósł albo powierzyć w dobre ręce roślinę, gdy wyjeżdżamy na dłużej – zamiast wynieść ją na śmietnik.

Galeria Łomianki została także nagrodzona za cykliczną akcję pod nazwą Zbiórka rowerów na rzecz Stowarzyszenia Mierz Wysoko. Organizacja wspiera rozwój młodzieży z warszawskiej Pragi, umożliwiając im m.in. rozwijanie pasji majsterkowania oraz kolarstwa. Inicjatywa stanowi działalnie o charakterze „zero waste”, ale też ma na celu niesienie pomocy potrzebującym. Darczyńcy mogą również skorzystać z „mobilnego warsztatu rowerowego”. Obie akcje galerii mają także charakter integracyjny dla lokalnej społeczności.

Powyższe inicjatywy pokazują, jak ważna jest żywa obecność centrów na swoim terenie i działanie na rzecz miejscowych społeczności, stając się jednym elementem.

Ekologia przyszłości

Centra w przyszłości będą musiały odpowiadać coraz nowym wymaganiom stawianym przed całym społeczeństwem przez kolejne pokolenia, nastawione jeszcze bardziej na działania proekologiczne. Odpowiedzialność za przyszłość planety staje się koniecznością i codziennością dla każdego obywatela. Galerie powinny realizować swoją wizję edukatorów społeczeństwa, na które mają bezpośredni wpływ poprzez kontakt na terenie zarządzanego obiektu oraz przez współistnienie w lokalnym środowisku i otwarcie na współpracę z innymi instytucjami. Nowe pokolenie wymaga poczucia współodpowiedzialności od miejsc, w których żyje i gdzie spędza czas. Galerie zapewne będą się również koncentrować na niezbędnych działaniach, jak stwarzanie możliwości dla oszczędzania zasobów energii, wody, inwestowania w  proekologiczne technologie, niemarnowanie dóbr. Będą musiały zmierzać do mniejszego zużycia energii, w tym korzystania z nowych źródeł, oszczędniejszego wykorzystania wody. Będą otwarte na nowe trendy zmierzające do efektywniejszych oszczędności w gospodarowaniu zasobami i zapobieganiu marnotrawstwu. To jest bardzo wyraźna potrzeba w świecie krajów rozwiniętych, gdzie mamy do czynienia z przesytem i konsumpcjonizmem. Dlatego galerie chętnie odpowiadają na nowe nurty wskazywane i zagospodarowywane przez różnych uczestników rynku retail.

Autorem komentarza jest Krzysztof Poznański, dyrektor Polskiej Rady Centrów Handlowych.