Podczas konferencji ramówkowej TVN Agnieszka Chylińska poprosiła o zapakowanie posiłku na wynos. Komentarze mediów i internautów przywołały problem marnowania żywności i sposobów radzenia sobie z nim. W Polsce na śmietnik trafia rocznie ok. 5 mln ton żywności, za co w większości odpowiadają indywidualni konsumenci. „Food sharing i zabieranie niedokończonego posiłku z restauracji to postawa jak najbardziej pozytywna w kontekście poszanowania żywności i naszej planety” – mówi Beata Ciepła, Prezes Zarządu Federacji Polskich Banków Żywności.
Blanka Dżugaj: W Polsce coraz więcej mówi się o problemie marnowania żywności i Polacy są coraz bardziej świadomi jego istnienia. Wciąż jednak nie do końca zdają sobie sprawę, że głównym winowajcą nie są przedsiębiorstwa, lecz gospodarstwa domowe. Według badań realizowanych w ramach projektu PROM za ok. 40 proc. marnowanej żywności w Polsce odpowiada produkcja, przetwórstwo i dystrybucja, za 60 proc. natomiast konsumenci.
Beata Ciepła, Federacja Polskich Banków Żywności: Potwierdzają to również nasze badania, które realizujemy praktycznie co roku. Analizujemy też wszelkie dane dotyczące marnowania żywności od pola do stołu. Wyniki są jasne: to my, osoby indywidualne, marnujemy najwięcej. Natomiast, tak jak Pani powiedziała, jako głównych winowajców wskazujemy raczej sklepy, przetwórnie, rolników. My z tym stereotypem i optymistycznym podejściem Polaków do własnych zachowań, staramy się walczyć.
Planowanie i inwentaryzacja
Jak w ramach gospodarstwa domowego, w codziennym życiu, możemy zapobiegać marnowaniu żywności?
To są metody, które wszyscy już chyba znamy, ale o których wciąż zapominamy. Podstawą jest planowanie i sporządzanie list zakupów. To wydaje się oczywiste – dzięki temu nie kupujemy zbędnych rzeczy. Niestety, nie wystarczy zrobić listy, trzeba się jej jeszcze trzymać. Tymczasem po wejściu do sklepu często o tej liście zapominamy, zauważamy promocje, wyeksponowane fajne produkty, oferty typu „kup 3 w cenie 2”, i dajemy się skusić. W efekcie w szafkach i lodówce mamy później za dużo żywności, której nie zdążamy spożyć przed upływem terminu przydatności i koło się zamyka, a produkty trafiają do kosza.
Trikiem, który chętnie polecamy jest również unikanie zakupów spożywczych, kiedy mamy pusty żołądek. Gdy jesteśmy głodni, łatwiej ulegamy pięknym zapachom i atrakcyjnym opakowaniom. Bardzo ważne jest robienie regularnej inwentaryzacji zawartości szafek, lodówki, czy spiżarki, i weryfikowanie, czego mamy w nadmiarze, czego nam brakuje, które produkty mają bliską datę przydatności do spożycia. Są kwestie, na które pozornie nie mamy wpływu, takie jak zepsucie żywności. Dlaczego pozornie? Zepsucie produktów często wynika z ich słabej jakości – kupując coś bardzo taniego ryzykujemy, niestety, że żywność będzie gorszej jakości i szybciej się zepsuje. Dużo mówi się też o pieczywie robionym z mrożonych półfabrykatów – ono nie będzie zbyt długo świeże i pachnące. Istotne są więc nasze wybory konsumenckie.
Kupujemy za dużo, ale też za dużo żywności przygotowujemy. Dotyczy to zwłaszcza świąt i uroczystości rodzinnych, gdy tradycyjna polska gościnność nakazuje podanie jak największej ilości dań, by zaskoczyć gości. Okazuje się potem, że wszystkiego, co podaliśmy na stół nie da się zjeść i pojawia się ból głowy: co z tym zrobić?
Obiad z restauracji na kolację w domu
Czy faktycznie jest to ból głowy? Wczoraj widziałam post Too Good To Go w mediach społecznościowych namawiający do niewyrzucania brzegów pizzy, lecz wykorzystanie ich w kreatywny sposób np. na ciasto. Komentarze internautów były raczej prześmiewcze…
My wciąż uczymy się, że wykorzystywanie resztek to nie wstyd. Jest grupa osób bardzo zaangażowana w ekologiczne działania i wykorzystująca żywność do ostatniego listka czy ziarenka. Wśród blogerów kulinarnych są przepisy pokazujące, jak to robić np. jak sporządzić pesto z liści rzodkiewki. My namawiamy przede wszystkim do wykorzystywania części jadalnych owoców i warzyw: choćby takiej właśnie rzodkiewki – trochę zwiędniętej już i nie tak chrupkiej, ale wciąż dobrej. Z resztek można przygotować świetne zapiekanki, dania jednogarnkowe, sałatki lub zupy. Absolutnie nie powinniśmy się obawiać wykorzystywania owoców lub warzyw przywiędłych już, ale wciąż zdatnych do spożycia.
Jak wygląda kwestia korzystania z takich inicjatyw jak food sharing czy jadłodzielnie? Przekonujemy się do nich, czy wciąż uważamy za rzecz dla ludzi biednych?
Bez wątpienia taki stereotyp jest wciąż żywy. Tym bardziej, że my jako Banki Żywności całą przekazaną nam żywnością gospodarujemy na potrzeby najuboższych oraz potrzebujących. Wydaje mi się jednak, że ruch food sharingu bardzo się rozwija. Naszymi, jako Banków Żywności, partnerami są przedsiębiorstwa, działamy raczej jak hurtownia, pojedynczych dań czy opakowań z reguły nie przyjmujemy. Choć, oczywiście, zdarzają się wyjątki, jak choćby po pandemii koronawirusa. Na jej początku Polacy robili duże zakupy i zapasy żywności, po roku natomiast okazało się, że te zakupy były jednak zbyt duże, i żywność trafiała do nas. Tym bardziej więc za inicjatywy z zakresu food sharingu trzymamy kciuki i życzymy im z całego serca powodzenia. To jest zgodne z naszą zasadą czterech „P”: planowanie, przechowywanie, przetwarzanie (czyli wykorzystywanie nadwyżek i resztek) oraz podziel się. Jeśli zostanie nam bigos po świętach, możemy podzielić się z sąsiadem, przekazać organizacji mającej pod opieką ludzi potrzebujących, bądź umieścić w lodówce społecznej.
A kwestia budząca równie duże emocje jak jadłodzielnie, czyli zabieranie niezjedzonego posiłku w restauracjach? Mam wrażenie, że dla większości Polaków jest to zachowanie kompromitujące – traktujemy to jako faux pas, a nie uznanie dla kucharza, który przyrządził tak pyszny posiłek, że szkoda nam go wyrzucić, czy przejaw dbania o planetę?
Mnie osobiście zdarzyło się kiedyś zamówić golonkę, która okazała się tak duża, że zjadłam tylko kawałek porcji. Zabrałam resztę do domu i starczyło mi jej na dwa posiłki. Jesteśmy, jako Banki Żywności, absolutnie za takim postępowaniem, myślę zresztą, że w Europie zachodniej czy w USA jest to już naturalne i powszechne i mało kto odbiera to jako przejaw skąpstwa. W restauracji te resztki nie mogły zostać wykorzystane – żywność z talerza musi zostać zutylizowana. Jest to więc postawa jak najbardziej pozytywna w kontekście poszanowania żywności, osób, które przyczyniły się do przygotowania posiłku oraz naszej planety.
Rozmawiała Blanka Dżugaj
Ekobiznes.pl to specjalistyczny serwis informacyjny o ekologii w biznesie. Codziennie publikujemy najświeższe ekonewsy i autorskie wywiady z przedstawicielami świata nauki i biznesu. Znajdź nas na Linkedinie lub Facebooku, albo subskrybuj Newsletter i bądź na bieżąco z najciekawszymi ekoinformacjami.
Ekobiznes.pl to specjalistyczny serwis informacyjny o ekologii w biznesie. Codziennie publikujemy najświeższe ekonewsy i autorskie wywiady z przedstawicielami świata nauki i biznesu. Znajdź nas na Linkedinie lub Facebooku, albo subskrybuj Newsletter i bądź na bieżąco z najciekawszymi ekoinformacjami.
